|
การคิดเชิงวิเคราะห์
ถ้าคุณมีคุณสมบัติในการคิดเชิงวิเคราะห์ นั่นจะช่วยให้คุณเข้าใจการคิดวิเคราะห์ในทุกๆ สถานการณ์ที่เกิดขึ้นในชีวิต สามารถอ่านสิ่งต่างๆที่เกิดขึ้นรอบตัวได้อย่างทะลุ ปรุโปร่ง ช่วยในการดำเนินชีวิตประจำวันได้เป็นอย่างดี แล้วอะไรล่ะคือการคิดเชิงวิเคราะห์? ก่อนอื่น ลองมาดูความหมายของคำว่า การวิเคราะห์ หมายถึงอะไร
การวิเคราะห์ หมายถึง การจำแนก แยกแยะ องค์ประกอบของสิ่งใด สิ่งหนึ่งออกเป็นส่วนๆ เพื่อค้นหาว่าทำมาจากอะไร มีองค์ประกอบอะไร ประกอบขึ้นมาได้อย่างไร เชื่อมโยงสัมพันธ์กันอย่างไร หรือเพื่อให้ง่ายและชัดยิ่งขึ้นก็แยกเป็นดังนี้
· เพื่อแจกแจงให้รู้ว่าสิ่งนั้นประกอบด้วยอะไรบ้าง
· เพื่อแยกแยะความแตกต่างระหว่างสิ่งหนึ่งกับสิ่งอื่นๆ
· เพื่อค้นหาเหตุและผลของสิ่งที่เกิดขึ้น
แล้ว สมอง คิดวิเคราะห์ ได้อย่างไร
การทำงานของสมองเพื่อทำความเข้าใจและหาเหตุผลให้กับเรื่องต่างๆ นับเป็นธรรมชาติพื้นฐานของความคิดวิเคราะห์ที่สมองดำเนินการโดยอัตโนมัติ
ซึ่งสมองใช้ความคิดวิเคราะห์ในการให้เหตุผลกับสิ่งต่างๆ เพื่อทำความเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัว
ดังนั้น สมอง จะเกี่ยวข้องกับการคิดวิเคราะห์โดยการทำหน้าที่ในการ..ตีความข้อมูลที่ได้รับเพื่อทำความเข้าใจ จากนั้น..หาเหตุผลเชื่อมโยงสิ่งที่เกิดขึ้นเพื่อสืบค้นความจริง แล้วจึง..ประเมินคุณค่าของสิ่งต่างๆ เพื่อการตัดสินใจ และแจกแจงองค์ประกอบเพื่อให้เห็นภาพรวมทั้งหมดของเรื่องนั้น
องค์ประกอบของการคิดวิเคราะห์ ได้แก่
· ความสามารถในการตีความ
· ความรู้ความเข้าใจในเรื่องที่จะวิเคราะห์
· ความช่างสังเกต ช่างสงสัยและช่างซักถาม
· ความสามารถในการหาความสัมพันธ์เชิงเหตุผล
ทำไมต้องคิดเชิงวิเคราะห์ ล่ะ เพราะ........
· ช่วยส่งเสริมความฉลาดทางสติปัญญา
· เป็นพื้นฐานการคิดในมิติอื่นๆ
· ช่วยในการแก้ปัญหา
· ช่วยในการประเมินและตัดสินใจ
· ช่วยให้ความคิดสร้างสรรค์สมเหตุสมผล
· ช่วยให้เข้าใจแจ่มกระจ่าง
เรามาพัฒนานิสัยนักคิดเชิงวิเคราะห์ กันเถอะ
ก่อนอื่นเราต้อง พัฒนานิสัยการคิดในชีวิตประจำวันให้เคยชินตามนี้ก่อน
· ช่างสงสัย
· ช่างสังเกต
· ช่างใคร่ครวญ
จากนั้นหากเราพบว่าเหตุการณ์หรือสิ่งที่ประสบอยู่ ไม่ชัดเจน คลุมเครือ กำกวม
นี่ก็จะเป็นขั้นต่อไปที่เราต้องฝึกนั่นก็คือ
· ช่างซักไซ้
· ช่างไต่ถาม
· ช่างแจกแจง
แต่เพียงเท่านี้ยังไม่พอเพราะเราจำเป็นต้องมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องที่เราจะวิเคราะห์ด้วยจึงจะช่วยให้เราสามารถเชื่อมโยงความสัมพันธ์เชิงเหตุผล ในแง่มุมต่างๆ ได้ ดังนั้นอีกคุณสมบัติหนึ่งที่จำเป็นก็คือ เราต้อง........
· ช่างสืบค้น
· ช่างสะสม
· ช่างเรียนรู้
และเมื่อเราได้ลองฝึกมาทั้งหมดแล้ว เราก็ต้องรู้จักที่จะ...เป็นคน.....
· ช่างคิด
· ช่างวิเคราะห์
· ไม่อ้างว่าไม่มีเวลาคิด
ทั้งหมดที่กล่าวมานี้ถ้าเราได้ลองฝึกฝนเป็นประจำ จะช่วยให้เราเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นได้
อย่างชัดเจนและมีเหตุมีผล และถ้าทำบ่อยๆ จะช่วยให้เกิดนิสัยนักคิดเชิงวิเคราะห์ได้ ซึ่งสิ่งสำคัญของการเป็นนักคิดเชิงวิเคราะห์ก็คือ ต้องเป็นคน ช่างคิดให้ครบ และคิดให้ทะลุปรุโปร่ง
เนื่องจากการคิดเชิงวิเคราะห์ นับเป็นการคิดพื้นฐาน ไม่ว่าเราจะคิดเรื่องใดก็ตาม หากการคิดนั้นมีวัตถุประสงค์ที่จะนำไปสู่การหาข้อสรุป การประเมินและการตัดสินใจแล้ว จำเป็นต้องมีการคิดเชิงวิเคราะห์เข้ามาช่วยเพื่อให้เกิดความเข้าใจในเรื่องนั้นๆ รู้ที่มาที่ไป
รู้ผลดีผลเสีย รู้ข้อเท็จจริง รู้ว่าถ้าปัจจุบันเป็นอย่างนี้ แนวโน้มอนาคตจะเป็นเช่นไร รู้ว่าสิ่งที่เราสร้างสรรค์ขึ้นมานั้นนำมาใช้กับโลกความเป็นจริงได้หรือไม่
ทั้งหมดที่เล่ามานี้เป็นเพียงเศษเสี้ยวเล็กน้อยที่ได้หยิบยกมาจาก หนังสือ “การคิดเชิงวิเคราะห์” ของ ศ.ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ เมื่อได้อ่านแล้วเห็นว่าเป็นเรื่องที่น่าสนใจและน่าส่งเสริมให้เยาวชนและทุกท่านได้ลองฝึกกันดู
|
การจัดการความรู้ 
